W ostatnich latach zarówno coaching, jak i wsparcie psychologiczne zyskały ogromną popularność. Choć obie formy pracy z człowiekiem mają na celu poprawę jakości życia, różnią się fundamentalnie pod względem celów, metod, ram prawnych i obszarów działania. W praktyce te różnice bywają mylone – zarówno przez klientów, jak i niektórych praktyków. Dlatego warto zrozumieć, czym coaching różni się od terapii i kiedy warto sięgnąć po jedno, a kiedy po drugie i gdzie w tym wszystkim umiejscowić hipnoterapię kognitywną.
1. Cel: przyszłość kontra przeszłość
Najważniejszą różnicą między coachingiem a terapią jest cel pracy.
Coaching koncentruje się na przyszłości. Jego zadaniem jest wspieranie klienta (często nazywanego „coachee”) w realizacji konkretnych celów: zawodowych, osobistych, rozwojowych. Coach pomaga określić, gdzie klient jest teraz, gdzie chce być, i co musi się wydarzyć, by tam dotarł.
Terapia natomiast skupia się często na przeszłości i teraźniejszości. Jej celem jest leczenie zaburzeń psychicznych, poprawa zdrowia psychicznego i funkcjonowania emocjonalnego. Terapeuta pomaga zrozumieć źródła trudności, często sięgające dzieciństwa, i pracuje z emocjami, traumami czy dysfunkcyjnymi schematami.
Przykład:
– Klient przychodzi do coacha, bo chce zmienić pracę, ale nie wie, jaki kierunek obrać. Coach pomaga mu uporządkować wartości, cele, kompetencje.
– Klient trafia do terapeuty, bo od lat odczuwa lęk przed oceną, unika wyzwań, cierpi na niską samoocenę – terapeuta pracuje z lękiem, przekonaniami i emocjami.
2. Czym zatem jest Hipnoterapia Kognitywna?
To połączenie przeszłości z przyszłością. To wyjęcie niektórych podejść terapeutycznych celem coachingowego wzmocnienia klienta. Najważniejszy w niej jest cel, jaki obiera sobie coachee i on jest główną potrzebą do zrealizowania. Tym samym już jedna sesja może zakończyć się sukcesem w realizacji obranego celu. Nie należy zapominać, że stopień realizacji celu zależy od siły psychicznej danej osoby. Jeśli zatem jesteś pod okiem psychologa lub psychiatry musisz uzyskać jego zgodę na odbycie sesji Hipnoterapii Kognitywnej.
3. Czas trwania i struktura procesu
Coaching to zwykle proces krótszy, zorientowany na konkretny cel. Trwa od kilku do kilkunastu sesji. Każde spotkanie ma strukturę, zaczyna się i kończy w określonym czasie (najczęściej 60–90 minut). Coach i klient wspólnie ustalają cele, mierniki postępu i zakończenia współpracy. W Hipnoterapii Kognitywnej są dwa rodzaje spotkań – Sesja główna – ujmująca problem do rozpoznania i zmiany, gdzie czas jej trwania to 2-3h, sesje dodatkowe, które bazują na coachingu i wmocnieniach, w zależności od wybranego przez klienta pakietu. Sesje dodatkowe trwają ok. 60 – 90 minut.
Terapia może być krótkoterminowa, ale często trwa dłużej – miesiące, a nawet lata – zwłaszcza przy pracy z głębszymi problemami. Jej przebieg zależy od nurtu terapeutycznego (np. poznawczo-behawioralny, psychodynamiczny, systemowy), diagnozy i celu terapii. Proces jest bardziej otwarty, choć także uporządkowany.
Sesje Hipnoterapii Kognitywnej odbywają się w zależności od stopnia potrzeb klienta. Pamiętać trzeba, że jedna sesja Hipnoterapii Kognitywnej wraz z udostępnionym nagraniem pracuje przez następne 21 dni. Do decyzji klienta zatem pozostaje czy chce się on spotkać raz na miesiąc, czy ma potrzebę wzmocnień w trakcie spotkań dodatkowych.
4. Narzędzia i metody pracy
Coach korzysta z narzędzi rozwojowych: modeli coachingowych, ćwiczeń zwiększających samoświadomość, pracy z wartościami, pytaniami otwartymi, wizualizacjami. Klient wykonuje konkretne zadania między sesjami, reflektuje, działa. Praca jest zadaniowa i skoncentrowana na efektach.
Terapeuta stosuje metody zależne od nurtu terapeutycznego: może to być analiza snów (w psychoterapii psychodynamicznej), praca z przekonaniami (w terapii poznawczo-behawioralnej), genogramy (w terapii systemowej) czy ekspozycja (w leczeniu lęków). Metody te są naukowo sprawdzone i służą zdrowieniu psychicznemu, nie tylko rozwojowi osobistemu.
Hipnoterapia Kognitywna to jedna lub kilka sesji w nurcie Rapid Transformational Therapy®, które pomagają dotrzeć do przyczyny głównego problemu i wspierają jego rozwiązanie.
Rozpoznanie przyczyny to pierwszy krok – dzięki niemu klient może sam dostrzec nowe możliwości, poczuć sprawczość i zakotwiczyć się w pozytywnych przekonaniach.
To podejście łączy głębię hipnoterapii z zasobowym podejściem coachingowym.
5. Zakres tematyczny
Coaching często dotyczy obszarów takich jak:
- rozwój kariery,
- poprawa efektywności,
- osiąganie celów,
- zmiana nawyków,
- komunikacja i relacje,
- zarządzanie sobą w czasie.
Terapia najczęście obejmuje:
- leczenie depresji, lęków, traumy,
- problemy z tożsamością,
- zaburzenia odżywiania,
- uzależnienia,
- trudności w relacjach z rodziną i partnerem,
- zaburzenia osobowości,
- problemy psychosomatyczne.
Hipnoterapia Kognitywna pozwala na pracę z obydwu powyższych zakresów. Niemniej jednak w przypadku tematów, z którymi klienci zgłaszają się najczęściej do terapeutów, a nawet lekarzy udział w Hipnoterapii Kognitywnej musi być zatwierdzony przez prowadzącego psychologa lub psychiatrę.
6. Kiedy coaching, a kiedy terapia, a kiedy Hipnoterapia Kognitywna?
Coaching I Hipnoterapię Kognitywną warto wybrać, gdy:
- chcesz osiągnąć konkretny cel,
- jesteś w dobrej kondycji psychicznej,
- potrzebujesz wsparcia w planowaniu i działaniu,
- nie szukasz diagnozy ani leczenia,
- chcesz rozwijać kompetencje zawodowe lub osobiste.
Terapia jest potrzebna, gdy:
- masz objawy depresji, lęku, traumy,
- przeżywasz kryzys emocjonalny,
- masz trudności w relacjach,
- cierpisz na zaburzenia odżywiania, uzależnienia,
- nie potrafisz sobie poradzić z przeszłością,
- potrzebujesz wsparcia specjalistycznego.
Hipnoterapia Kognitywna może również pełnić rolę wsparcia psychicznego – pod warunkiem, że psycholog lub psychiatra wyrazi na to zgodę.
Metoda, na której się opiera – Rapid Transformational Therapy® (RTT®) – jest łagodną, bezpieczną formą pracy z podświadomością.
Do tej pory nie odnotowano skutków ubocznych jej stosowania.
Wręcz przeciwnie – wielu psychologów i psychiatrów korzysta z RTT® w swojej pracy, uznając ją za wartościowe uzupełnienie terapii i skuteczne narzędzie wspierające dobrostan ich pacjentów.
7. Przecięcia i nieporozumienia
Czasem granica między coachingiem a terapią się zaciera. Zdarza się, że klienci trafiają do coacha z problemami, które wymagają terapii. Albo odwrotnie – osoby w dobrej kondycji psychicznej szukają terapeuty, choć ich potrzeba dotyczy raczej wyznaczania celów czy zmiany pracy.
W przypadku Hipnoterapii Kognitywnej jest podobnie. Dlatego bardzo ważna jest szczerość oraz wiedza jaka jest przekazywana na temat spotkań. Pamiętać musimy, że w każdym przypadku decyduje klient co jest dla niego najlepsze.
Odpowiedzialność w Hipnoterapii Kognitywnej jest jak w coachingu– dobry coach potrafi rozpoznać, że klient potrzebuje wsparcia psychologa i wprowadza odpowiednie zastrzeżenia do swojej pracy.
Na koniec
Zarówno coaching, jak i terapia są być bardzo wartościowe. Klucz tkwi w odpowiednim dopasowaniu formy pracy do potrzeb klienta. Coaching nie zastąpi terapii – i odwrotnie. Dobry specjalista zna swoje kompetencje i wie, kiedy odesłać klienta do innego fachowca. A świadomy klient wie, czego szuka – rozwoju, czy wsparcia w cierpieniu.